Informacje krajoznawcze cd15
Brama wjazdowa do puszczy dla turystów przyjeżdżających z centralnej Polski, od strony Warszawy. Przez wieś przepływa rzeka Szkwa, wypływająca z jeziora Świętajno! uchodząca do Narwi powyżej Ostrołęki.
Z dawien dawna była to miejscowość graniczna. W okolicy odnaleziono ślady cmentarzyska Prusów. Krzyżacy zbudowali w pobliżu zamek myśliwski. Wieś, wzmiankowana w 1. poł. XVII w., uzyskała prawa miejskie w 1675 r. Tutaj odbywały się wielkie jarmarki, które ściągały Mazurów i Kurpiów z całej okolicy, m.in. z oddalonego o 12 km Myszyńca. Mieszkańcy wsi zajmowali się rolnictwem, hodowlą i leśnictwem. W XIX w. zatrudniani byli przez specjalne przedsiębiorstwo eksploatacji bursztynu w kopalni, otwartej w 1811 r. W czasie powstania styczniowego 1863 r. we wsi zorganizowano pomoc dla walczących z caratem Kurpiów. Przez granicę dostarczano do-Królestwa broń i środki opatrunkowe, ukrywano w okoiicy rannych.
W centrum wsi duży plac, daw.ie miejsce jarmarków. Kilka drewnianych chałup o cechach kurpiowskich. Charakterystyczny kościół murowany z 1885 r.
Na uwagę zasługuje wieś Klon położona w odl. 6 km na pd. zach. od Rozogów (wyjazd w kierunku Wilamowa i Wielbarka), u stóp Klonowej Góry. W Klonie zachowało się wiele przykładów drewnianego budownictwa mazurskiego; większość, niestety, mocno-zniszczona.
W Rozogach restauracja, sklepy, ośrodek zdrowia, poczta. Autobusy PKS ze Szczytna, Spychowa, Ostrołęki przez Myszyniec oraz sezonowe kursy z Warszawy do Mikołajek i Rucianego-Nidy.
RUCIANE-NIDA
Miasto (ok. 4500 mieszkańców), położone w centrum Puszczy Piskiej, na przesmyku pomiędzy jeziorami Bełdany, Guzianka Wielka i Mala oraz Nidzkim. Jeden z najbardziej popularnych w Polsce ośrodków turystyczno-wypoczynkowych; domy wczasowe FWP i zakładów pracy, ogólnodostępna baza noclegowa, świetny punkt wypadowy dla wycieczek motorowych, kolarskich, pieszych, żeglarskich i kajakowych. Ośrodek przemysłu drzewnego: Zakłady Płyt Pilśniowych i Wiórowych w Nidzie, duży tartak i łuszczarnia nasion-drzew iglastych w Rucianem. Zespół rybacki PGR.
Miasto powstało w 1966 r. z połączenia miasta Ruciane ze wsią Nida. Starszo jest Nida, która istniała już w 1595 r. jako wioska rybacka.. W 1679 r. stał w Nidzie młyn nad rzeką Nidką (w rejonie obecnego ośrodka turystyki wodnej PTTK). Na miejscu wsi i młyna założono w 1699 r. osadę szkatufowę *. Wieś rozwinęła się po wybudowaniu w 1950 r. Zakładu Płyt Pilśniowych i Wiórowych, obok którego powstała dzielnica mieszkaniowa.
W miejscu, w którym powstało Ruciane, znajdowała się w XVIII w. gajówka. W XIX w. powstała leśniczówka i niewielka osada leśna. Do 1899 r. stanowiła ona kolonię majątku leśnego Guzianki. Dzięki uruchomieniu linii kolejowej oraz komunikacji pasażerskiej na jeziorach mazurskich, stało się-Ruciane (zwane wtenczas Rudczony) jednym z najważniejszych ośrodków turystycznych w dawnych Prusach Wschodnich, odwiedzanym* także przez turystów z Polski.
W Rucianem—Nidzie warto przejść pieszo główny ciqg ulic, który
najlepiej zapoznaje z charakterem miejscowości: od śluzy Guzian
ka na pn., ul. Mazurska do centrum i al. Wczasów do ośrodka
turystyki wodnej PTTK. Piękna jest przechadzka brzegiem Jeziora
Nidzkiego, od ul. Słowiańskiej obok domu wczasowego „Perła
Jezior", ku zach., do ośrodka turystyki wodnej PTTK. Warto obej
rzeć pomniki przyrody — zwłaszcza sosnę-lirę o obw. 130 cm
i wys. 27 m przy al. Wczasów; dęby Dobko i Gniewko o obw
530 i 490 cm (zwane też Dębami Królewskimi) nad Guziankg
Wielką przy szosie do Pisza; Dęby Królewskie o obw. 350, 380
i 500 cm, w Guziance przy drodze do wsi Wygryny. Kilka dębów
uznanych za pomniki przyrody rośnie na brzegu jeziora Guzianka
Wielka, po stronie zach. (w rejonie przystani żeglugi) oraz pa
stronie wsch.
Restauracja, sklepy, poczta, ośrodek zdrowia, apteka, stacja benzynowa. Stacja PKP na linii Olsztyn — Szczytno — Pisz — Ełk Przystanek PKS - kursy do Mrągowa, Mikołajek, Pisza oraz do ws Krutyń, Popielno, Wejsuny, Ukta. W sezonie bezpośrednie kursy
pospieszne do Warszawy. Przystań Żeglugi Mazurskiej — rejsy do
Mikołajek przez Guziankę, Kamień, Wierzbę.
W Rucianem—Nidzie zaczynają się 3 szlaki znakowane: czer
wony do Mikołajek; niebieski do leśniczówki Pranie, zielony wokół
Rucianego-Nidy. Kilka szlaków nie znakowanych prowadzi w oko
liczne lasy. Szlaki piesze nr 22, 35, 37, 38, 40, 41; szlaki wod
ne nr 48, 49, 51; szlaki motorowe nr 53, 54; szlak kolarski nr 55 Szlaki kajakowe (kajaki można wypożyczyć w OTW PTTK), m.in
przez Pranie (5 km) do Czapli (14,5 km), przez śluzę w Guziance
(4,5 km) do Kamienia nad Bełdanami (11,5 km).
SEKSTY
Jezioro, będące właściwie największą zatoką jeziora Śniardwy
leżącą w jego pd.-wsch. krańcu, połączoną Kanałem Jeglińskim
z jeziorem Roś i rzekg Pisą. Seksty — zatoka o pow. 787 ho
(4500X2500 m) - oddzielone są od basenu Śniardw wyspą Ka
czor. Nad Sekstami leżą wioski letniskowe Karwik i Zdory. Wy
godne pola namiotowe na pd.-zach. zalesionym brzegu, dostępne
samochodem ze wsi Karwik.
Szlak pieszy nr 39; szlak wodny nr 52.
SKARP
To leśne jezioro, w głębi puszczy, na pd. od Wojnowa i jezio
ra Duś, jest niemal zapomnidne przez turystów. Położone na wys 125 m npm., ma pow. 24 ha (600X450 m), brzegi całkowicie po
rośnięte lasem. Dojście pieszo od przystanku PKS Wojnowo — ok 1,5 km.
Szlak pieszy nr 22.