Wycieczki piesze nad jezioro Tyrkło o pow. 236 ha (50*OOX 600 m), gł. 28 m; na wsch. brzegu punkty widokowe, na zach. rzegu grodzisko. Szlak kolarski nr 55. ONUFRYJEWO Wioska założona w 1835 r. przez przybyłych z Rosji starowier-ców (patrz: Wojnowo), podobnie jak sąsiednie Piaski. Obie wsie położone sq między jeziorami: Bełdany i Warnołty. Obok wioski Piaski, nad Bełdanami, zakładowe ośrodki wczasowe. Przystanki PKS na linii Ruciane-Nida - Popielno. Szlaki piesze nr 37, 38; szlaki wodne nr 48, 51. PIASKI — patrz: Onufryjewo PIASUTNO Wieś na zach. krańcu Puszczy Piskiej, w odl. 4 km na pn. od wsi Świętajno. W 1932 r. nacjonaliści niemieccy zamordowali tu skrytobójczo przybyłego z Cieszyńskiego nauczyciela miejscowej szkoły polskiej, Jerzego Lenca (1901-1932). PIECKI Wieś na zach. krańcach Mazurskiego Parku Krajobrazowego, w pobliżu jego granicy, na rozstajach kilku ważnych dróg do Mrggowo, Szczytna, Rucianego—Nidy i Mikołajek. W okolicach wsi znaleziono najstarszy ślad działalności ludzkiej na tym terenie — grot z rogu łosia, ze schyłku starszej epoki kamiennej (ok. 10 000 lat p.n.e.). Nazwa wsi wywodzi się od imienia Piecek, Piecio, formy imienia Piotr: w 1401 r. komtur bałdzki Uiryk von Jungingen (późniejszy dowódca wojsk krzyżackich w bitwie pod Grunwaldem) nadał 60 włók boru Pieciowi z Mu-szak i Januszowi z Radomna, z obowiązkiem jednej służby zbrojnej od każdych 15 włók. Na cmentarzu grób Fryderyka Kwiatkowskiego (1875-1954), działacza mazurskiego oraz Zwigzku Polaków w Niemczech, zasłużonego zwłaszcza w okresie plebiscytu w 1920 r., zamieszkujqcego w Pieckach od 1941 r. W domu Walentyny i Marii Dermackich (ul. Nowa 4) zbiory regionalne i polskiej sztuki ludowej; kolekcja udostępniona codziennie do zwiedzania. Urząd Gminy, -restauracja, sklepy, poczta, ośrodek zdrowia, apteka, camping PTTK. Przystanki PKS, m.in. kursy do Mikołajek, Mrągowa, Rucianego—Nidy i Szczytna. Szlak motorowy nr 54. Wioska w Mazurskim Parku Krajobrazowym, wśród lasów, nad niewielkim jeziorem Piersławek (pow. 12,9 ha), złożona ok. 1700 r. W miejscowej leśniczówce urodził się wybitny pisarz niemiecki Ernst Wiechert (1887—1950), autor m.in. Dzieci Jerominów (wyd. polskie 1972), opisującej realia wsi mazurskiej. Jezioro Piersławek łqczy z jeziorami Kołowin i Mokrym struga, zwana Kołowinkq. Przystanek PKS Piersławek na linii Mrqgowo — Lipowo — Mrggowo; większa ilość kursów z przystanków w Pieckach, odł. 0 3 km. PIERWOS Jezioro leżące na wys. 122 m npm., w głębi puszczy. Brzegi niedostępne, płaskie, z szuwarami, łqkami i krzewami, pow. 25 ha. Najlepsze dojście od wsi Bobrówko — ok. 4 km. PISA Rzeka o dł. 80,4 km, prawy dopływ Narwi, bierze poczqtek w jeziorze Roś obok Pisza i uchodzi do Narwi pod Nowogrodem. W górnym biegu Pisa płynie w podmokłej dolinie; na zach. brzegu towarzyszg jej lasy Puszczy Piskiej, którq rzeka ogranicza od wsch. Nazwa rzeki pochodzi od wyrazu pisa, w języku Prusów oznaczającego bagno. Niemcy zwali ją także Galindą, od plemienia Prusów — Galindów, zamieszkujących tereny na zach. od rzeki. Ta malownicza rzeka jest szlakiem żeglownym o gł. ok. 2 m, dostępnym dla wszelkiego rodzaju łodzi turystycznych. Wzdłuż Pisy wiódł historyczny szlak komunikacyjny i handlowy, spławiano nią także duże ilości drewna do Narwi i Wisły, którą transportowano je do Gdańska. Szlak wodny nr 52. PISZ Miasto (ok. 15 700 mieszkańców) położone na wsch. krańcach Puszczy Piskiej nad rzeką Pisą, w pobliżu jej wypływu z jeziora Roś. Węzeł komunikacyjny. Niewielki ośrodek przemysłowy, głównie drzewny i budowlany. Przede wszystkim ośrodek turystyczny, położony na skrzyżowaniu ważnych szlaków turystycznych lądowych 1 wodnych; brama wjazdowa od wsch. do Puszczy Piskiej. Interesująca jest historia Pisza. W I. 1344-45 Krzyżacy zbudowali nad rzeką zamek, nazwany Johannisburg, gród Jana. Nazwa ta wywodzi się olbo od imienia pierwszego prokuratora piskiego Jana Collyna, albo od zwycięstwa, które Krzyżacy mieli tu odnieść w dniu Św. Jana. Miejscowa ludność nazywała osadę, która powstała w 1367 r. obok zamku, Jańsborkiem lub Hańsborkiem. Johannisburg należał do najbardziej na wsch. wysuniętych warowni krzyżackich, które były bazami wypadowymi przeciw Litwie. W 1366 r. zamek szturmował Kiejstut z wojskami litewskimi I zdobył go, podprowadzając łodzie z drewna oblanego smołą i podpalonego; pożar zniszczył zamek. W poł. XV w. zamek zdobyli powstańcy, rekrutujący się z ludności