najpiękniejszych jezior w Polsce; jezioro, którego uroda stalą ię legendą; opiewane przez pisarzy i poetów: „Tyś jest jezioro oje, ja jestem twoje słońce, światłami ciebie stroję, szczęście oje szumiące" (K. I. Gałczyński). Jest to długie jezioro rynnowe o kształcie szerokiego łuku, zbliżonym do asymetrycznego półksię życa, ciągnącego się od Rucianego—Nidy na pn. zach. po Wiartel na wsch. Brzegi niezwykle urozmaicone, o poszarpanej linii, z zatokami, zatoczkami i półwyspami. Niektóre znacznych rozmiarów, np.: zatoki Zamordeje Wielkie i Zamordejska, półwysep Zamordeje. Na jeziorze 7 wysp różnej wielkości, wśród nich największe w pobliżu Rucianego-Nidy: Królewski Ostrów i Koński Ostrów. Brzegi jeziora są niemal całkowicie zalesione z wyjątkiem okolic Rucianego—Nidy, Krzyży, Karwicy, Przerośli, Jaśkowa, Sowiegorogu, Zamordei i Kowalika Piskiego. Rosnące wzdłuż wody szpalery drzew na ogół zasłaniają domostwa od strony jeziora. W otoczeniu — najbardziej zwarte kompleksy lasów Puszczy Piskiej, ostoja zwierzyny. Całe jezioro objęte jest strefą ciszy z wyłączeniem ruchu motorówek. Wraz z okolicznymi lasami tworzy rezerwat krajobrazowy „Jezioro Nidzkie", o pow. ok. 2935 ha (w tym 1276 ha lasów). Z rezerwatu wyłączona jest część jeziora najbliższa Rucianego— -Nidy. Dla turystyki jest jezioro obiektem o niepospolitych wartościach krajobrazowych i krajoznawczych. Najczęściej odwiedzają je wodniacy. Brzegi na ogół dostępne dla wycieczek pieszych i kolarskich, miejscami także dla motorowych (przejazd tylko wyznaczonymi i oznakowanymi w terenie drogami!). Najbardziej popularnymi celami wycieczek są: Ruciane—Nida i muzeum biograficzne poety Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego (1905-1953) w leśniczówce Pranie, w której poeta kilkakrotnie przebywał (patrz: Pranie). Aby wyrobić sobie pogląd o urodzie jeziora, koniecznie trzeba je obejrzeć także z półwyspu Zamordeje, w pobliżu stanicy wodnej PTTK Czaple, oraz z drogi wiodącej pd. brzegiem pomiędzy Wiart-lem a Przerosła. Jezioro Nidzkie i okoliczne lasy są także dużą ostoją zwierzyny, m.in. opodal stanicy mieści się kolonia czapli siwych, a w otoczeniu Zatoki Zamordejskiej (Zamordeje Małe) przed kilkoma laty osiedlono bobry z hodowli w Popielnie, przywracając ten gatunek lasom mazurskim. Nad jeziorem odbywają się jesienią efektowne rykowiska jeleni. Wędkarze mają możność złowienia leszcza, płoci, szczupaka, okonia, sandacza, węgorza i innych ryb. Szlaki piesze nr 13, 40, 41, 43, 49. NIEDŹWIEDZI RÓG Wieś na pd. brzegu jeziora Śniardwy, z zabudowaniami bezpośrednio nad taflą jeziora. We wsi liczne domki rekreacyjne; w centrum stara lipa drobnolistna. Sklep spożywczy. Najbliższy przystanek PKS Wejsuny - 7 km lub Jagodzin •8,5 km, od którego najwygodniejsza trasa dojazdu traktem leś nym zwanym Mariaków Gościniec, prowadzącym pn.-wsch. krańcen jeziora Jegocin (zwanym Długa Łacha) przez miejsce zwan Dziegciarka i przez Zielony Mostek. Najbliższe stacje PKP: Rucia ne-Nida — 14 km, Pisz - 14 km. W lesie, w odl. 1 km na wsch. od wsi, stare okazy sosen m.in. trzy ponad 200-letnie sosny pospolite na dawnej bindudze obecnie obozowisku. Przechadzki na półwysep Zagon, do wioski Głodowo nad zatokq Szyba na Śniardwach, nad jezioro Kaczerajno, nad jezioro Jego ■cin. Szlak pieszy nr 39. NOWE GUTY Wieś na wsch. brzegu jeziora Śniardwy, założona w 1450 Punkty widokowe.. Przy brzegu głazy narzutowe. Schronisko mło dzieżowe PTSM czynne w czasie wakacji letnich. Przystanek PKS na linii Pisz - Orzysz w odl. 2,5 km od wiosk Najbliższa stacja PKP Okartowo w odl. 5 km. Szlak kolarski nr 55. NOWY MOST Niewielka wioska nad rzekg Krutynią w Mazurskim Parku Kraj obrazowym. Na skraju lasu, na wsch. brzegu rzeki stanica wodna PTTK, punkt etapowy spływu Sorkwity — Ruciane-Nida, dogodny punkt dla przechadzek i wycieczek pieszych po okolicznych lasach m.in. nad jezioro Malinówko, do Iznoty, do Kamienia. Najbliższy przystanek PKS Bobrówko - ok. 2 km, najbliższa sta cja PKP Ruciahe-Nidai - 14 km. Sklep spożywczy we v,si Bo brówko. Szlaki piesze nr 29, 30, 31; szlak wodny nr 48. OKARTOWO Wieś nad rzekg Orzyszg, łqczqcq pn.-wsch. kraniec jeziora Śniardwy z jeziorem Tyrkło. Niegdyś znajdował się tu zamek, zbu dowany w poł. XIV w. W przeszło sto lat później powstała osada rybaków i pszczelarzy oraz wieś czynszowa. Ruiny zamku w ogro dzie probostwa. Zamek został wzniesiony przez Krzyżaków w 1. poł XIV w.; był to gródek drewniano-ziemny, umocniony kamieniem polnym, jedna ze strażnic i . baz wypadowych' Krzyżaków przeciw Litwie. Załoga zamku w 1361 r. pojmała pod Orzyszem słynnego ksęcia Liitwinów - Kiejstuta. Przewieziony do Malborka uciekł w przebraniu, a zebrawszy wojska spalił zamek w Piszu i zburzył drugi - w Okartowie. Kościół ewangelicki pochodzi z XVIH w. Schronisko młodzieżowe PTSM, sklep spożywczy. Stacja PKP i przystanek PKS na linii Mikołajki — Orzysz.